Veri analizi göreviyle karşı karşıya kalındığında, net bir yaklaşıma sahip olmak önemlidir. Analiz sürecini basit adımlara bölen bu videoya bir göz atın.
Bilgiyi Analiz Ederken Dikkat Edilecek Hususlar
- Uzmanları dahil et: Bunlar, yerel bağlam hakkında bilgi sahibi kişiler, sektör uzmanları vb. olabilir.
- Bulguları sektörler arası bir analiz bölümünde birleştirmeden ve konsolide etmeden önce sektörel bir analiz yapın.
- Toplanan verilerin dışına bakın, bağlamsallaştırın. “Önce” ve “sonra” durumlarını karşılaştırın, uluslararası standartları/eşikleri veya diğer ilgili verilerle (örn. nüfus, rakamlar, coğrafya, zaman, vb.) karşılaştırın. Riskleri ve krizin olası gelişimini belirlemek için benzer durumlardan öğrenilen deneyimleri ve dersleri kullanın.
- Gruplar, alt gruplar, sektörler ve yerler arasında var olan farklılıkları belirleyin. Aşağıdaki anahtar soruları sorarak “az ya da çok” bir analiz türü kullanın:
- En çok etkilenen gruplar kimlerdir?
- En çok etkilenen alanlar nelerdir?
- Acil müdahale gerektiren sektörler nelerdir?
- Temel sorunlar nelerdir?
- Alanlara, gruplara ve müdahalelere öncelik verin.
- Krizle oluşan etkiyi ve kriz öncesi var olan kırılganlıkları iyi ayırt edin.
- Sonraki inceleme aşamaları için duyulan ihtiyacı, bilgi eksikliklerini ve kısıtlamaları iyi tespit edin. Kendinize her zaman şunu sorun: Eksik olan nedir? Daha fazla bilgi ihtiyacımız olan veya bilgimizin olmadığı sektörler var mıdır?
- ‘Bilinen bilinmeyenleri’ (known unknowns) aşmak için varsayımları (assumptions), yargıları (judgements) ve bilgiye dayalı tahminlerinizi (educated guess) kullanın. Eğer sonuca ulaşırken bunları kullandıysanız net olun.
- Sonuçları açıkça ifade edin (articulate). Çıkarımlarınızı (conclusions) kolayca anlaşılabilecek sonuçlara çevirin. Hedef kitle (Target audience) için katma değere (value addeden) odaklanın.
Elde edilen bilgileri analiz etmenin ilk adımı onları özetlemek ve farklı kategorilere ayırmaktır. Analiz bilgi almaya başladığınız anda başlar ve bilgi akışı devam ettiği sürece devam eder. Kıyaslama (comparasion) aşamasına geçebilmek için bilgileri düzenlemek gerekir.
Senaryo bir olayın gelişebileceği farklı durumları bize gösterir. İnsani yardım müdahalesini gerektirebilecek bir durum hakkında bilgiye dayalı varsayımlar bütünüdür. Senaryolar geliştirmek bilinmeyen bir gelecek hakkında kurgu yapmayı ve eldeki bir durumun farklı muhtemel sonuçlarını görselleştirmeyi içerir.
Bir senaryonun temel yapısı:
- Güncel insani durumun analizi
- Beklenen riskler ve fırsatlar hakkında varsayımlar
- Krizden etkilenen insanların kırılganlıkları (vulnerability) ve kendilerini toparlamaları (resilience)
- Müdahale etme potansiyelinin mevcut ve beklenen (anticipated) durumu
- Geçmiş ‘benzer’ (similar) krizlerden tecrübeler
Senaryo geliştirme için tavsiye edilen en pratik, esnek yönetim ‘olasılık zinciri'(chain of plausibility) yaklaşımıdır. Bu yaklaşım kriz durumları için gerçekçi senaryoların geliştirilmesini destekler.
Senaryo Geliştirmek İçin Temel Prensipler
- Senaryoları kesin faktörler üzerine temellendirmeyin. Özünde değişken (genuinely variable) ve zamana bağlı (in-time charge) faktörleri seçin.
- Senaryo geliştirme sürecinde yerel uzmanlar ve seçilmiş temel bilgi veren kişilerden görüşlerle senaryonuzu destekleyin.
- Senaryonaların odak noktası krizden etkilenmiş insanlar, onların geçim kaynakları ve ilgili ihtiyaçları olmalıdır.
- Muhtemelen bütün senaryoları geliştirmek yerine planlama sürecine yardımcı olabilecek senaryoları önceleyin.
- Planlamaya imkan verecek ve krizden etkilenmiş insanların ihtiyaçlarını ve durumlarını anlayacak kadar detaya inin.
- Senaryoların muhtemel geleceği tamı tamına tahmin edemeyeceğini ve yüzde yüz doğru sonuç vermeyeceğini kabul edin.
Acil Müdahale Planını ortaya çıkarmadan önce tamamlanması gereken iki adım vardır.
- Beyin Fırtınası: Hiçbir şeyi dışarıda bırakmadan bütün ihtimaller üzerine beyin fırtınası
- Sonuçların dokümantasyonu: Seçeneklerin dokümantasyonu ve değerlendirilmesi ardından muhtemel senaryonun geliştirilmesi